Subscribe:

Aug 13, 2011

Nhân tài như lá mùa thu

Hôm nay ngồi trà dư tửu lậu với thằng bạn nối khố, trò chuyện một lúc lại đến vấn đề chính trị chính em. Thấy mình thở dài đánh sượt một cái, thằng bạn nói luôn : thôi mày ạ, nước ta nhân tài như lá mùa thu mày lo cái gì?
Nhân tài như lá mùa thu sao lại không lo mày? tôi nói. Thì nước ta nhân tài nhiều như lá mùa thu thì mày còn lo nỗi gì? Ô chu cha, hóa ra thằng bạn mình lại hiểu câu nói "nhân tài như lá mùa thu" của Nguyễn Trãi trái ngược với mình. Thế là đang vấn đề chính em nhảy sang chuyện văn chương, ngữ nghĩa. Đưa ra nhiều lý giải cho ý kiến của mình nhưng coi bộ lúc chia tay thằng bạn vẫn còn lăn tăn lắm. Về nhà gặp ai mình cũng thử rì sợt xem sao hóa ra là cũng có nhiều người có cùng ý kiến với thằng bạn mình, niềm tin hơi bị lung lay.
Về câu "Tuấn kiệt như sao buổi sớm, nhân tài như lá mùa thu." của Nguyễn Trãi mời bạn đọc lại đoạn này trong "Bình ngô đại cáo" của ông : 
"...
Ta đây:

Núi Lam sơn dấy nghĩa
Chốn hoang dã nương mình
Ngẫm thù lớn há đội trời chung
Căm giặc nước thề không cùng sống
Đau lòng nhức óc, chốc đà mười mấy năm trời
Nếm mật nằm gai, há phải một hai sớm tối.
Quên ăn vì giận, sách lược thao suy xét đã tinh,
Ngẫm trước đến nay, lẽ hưng phế đắn đo càng kỹ.
Những trằn trọc trong cơn mộng mị,
Chỉ băn khoăn một nỗi đồ hồi
Vừa khi cờ nghĩa dấy lên,
Chính lúc quân thù đang mạnh.

Lại ngặt vì:

Tuấn kiệt như sao buổi sớm,
Nhân tài như lá mùa thu,
Việc bôn tẩu thiếu kẻ đở đần,
Nơi duy ác hiếm người bàn bạc,
Tấm lòng cứu nước, vẫn đăm đăm muốn tiến về Đông,
Cỗ xe cầu hiền, thường chăm chắm còn dành phía tả.
..." 
- trích Bình Ngô Đạo Cáo - NT

Đọc đoạn thơ trên rõ ràng chúng ta thấy ngay ý Nguyễn Trãi muốn than rằng trong cảnh chiến tranh loạn lạc mà nhân tài, tuấn kiệt thì đi đâu hết. Tựa như sao buổi sớm lặn hết rồi, như lá mùa thu rơi rụng đâu mất. Nhân tài thời này sao hiếm lắm thay.

Ý thơ trên của Nguyễn Trãi có lẽ cũng bắt nguồn từ hai câu thơ đường sau : 

Sớm đến muôn sao cùng trốn chạy
Thu về muôn lá rụng tàn phai.

 Bên cạnh việc hiểu sai ý thơ trên của Nguyễn Trãi mình còn thấy có một số người hiểu câu "Tuấn kiệt như sao buổi sớm, nhân tài như lá mùa thu" như sau : 
Sao buổi tối thì sao nào chả sáng và có hằng hà sa số vì sao trên bầu trời nhưng chỉ đến sáng thì những vì sao sáng nhất, tinh tú nhất thì vẫn còn tỏ ấy chính là TUẤN KIỆT. Mùa thu thì lá rụng là lẽ thường tình,âu cũng là quy luật của thiên nhiên mà những lá yếu thì càng rụng sớm, chỉ còn những chiếc lá mạnh mẽ mới trụ lại được trên cây ấy là NHÂN TÀI. Cách hiểu này tuy rằng không đúng với ý thơ của Nguyễn Trãi nhưng mình lại thấy cũng rất hợp lý và đồng tình. Với một câu nói nếu đặt ở những hoàn cảnh khác nhau, trong những tình huống và ngữ cảnh khác nhau thì ý nghĩa sẽ hoàn toàn khác. Vậy chăng chúng ta cũng nên đón nhận cái ngữ nghĩa mới ấy với một tinh thần cầu thị miễn là nó hợp lý hợp tình. Tuy nhiên với ý nghĩa trái ngược của thằng bạn mình thì rõ ràng là mình không thể đồng ý được, đấy là ý kiến cá nhân của mình còn các bạn thì sao?

3 comments:

Anonymous said...

hehe Danh cũng từng gặp nhiều người cắt nghĩa câu đó như bạn của anh đấy. Ban đầu thì bất ngờ nhưng ngẫm lại cũng không ngạc nhiên cho lắm. ôi!!!

Media said...

vậy là chứng tỏ cũng nhiều người có cùng ý tưởng đấy chứ nhỉ.

Anonymous said...

Cám ơn lý giải đầy đủ theo nguyên ý Cụ Nguyễn Trãi. Do vậy phải hiểu theo ý Cụ. Dù theo cách hiểu nào, thì rõ ràng Việt Nam quá thiếu hay không hề có một nhân tài nào đang lãnh đạo đất nước cả, toàn là ĐCS Lê Chiêu Thống cả. Buồn thay, nhục thay. đau lòng thay!!!

Post a Comment

Cám ơn bạn đã ghé thăm trang blog của tôi, hãy để lại một vài nhận xét hoặc cảm nhận của bạn về bài viết vào ô bên dưới nhé.